Zalogowany jako .
Strona dla wtajemniczonych
21. WDHy

Przyrodoznawstwo

Rozpoznawanie drzew liściastych

Na stopień młodzika wystarczy umieć rozpoznać 5, na stopień wywiadowcy 10. Dąb

Dąb

Pień jest smukły, korona rozłożysta, ogólnie z reguły robi wrażenie potężnego i mocnego drzewa. Dorasta do 40m i 600, a nawet 1000 lat. Owocami są oczywiście żołędzie. Dwa główne gatunki to szypułkowy i bezszypułkowy -- w zależności od obecności szypułki przy żołędziu. Niektóre, rzadsze gatunki mają nie gładkie, a postrzępione liście. Nie lubi zbytniej wilgoci.

Klon

Klon

Klon zwyczajny ma owalną, rozłożystą koronę i czarnobrązową spękaną podłużnie korę. Młode zranione gałęzie dają sok mleczny. Liście są charakterystyczne, tzw. pięcioklapowe, na długich ogonkach. Daje takie podwójne oskrzydlone orzeszki. Dorasta do 30m. Odmiana polna ma trochę tępiej zakończone liście.

Olcha

Olcha

Inaczej olsza. Ma koronę luźną i wydłużoną. Często ma więcej niż jeden pień o ciemnoszarej korze. Liście są od spodu jaśniejsze, w kątach mają rdzawe włoski. Młode są lepkie. Liście są takie trochę okrągławe, jak na rysunku. Dorasta do 25m. Rośnie na brzegach wód, w miejscach podmokłych, tworząc zgrupowania.

Jarząb

Jarząb

Czyli inaczej pospolita jarzębina. Jest to krzew albo drzewo. Ma liście nieparzyste po 9-15 listków (taki jeden listek to nie jest liść, całość nazywamy liściem). Owoce to znana jarzębina. Dorasta do 16m i 100 lat. Rośnie na glebach skalistych i żwirowatych.

Lipa

Lipa

Jest dużym drzewem o stożkowatej lub kopulastej regularnej koronie. Korę ma szarą, często głęboko spękanej. Liście są sercowate, często lepkie. Dorasta do 40m i żyje do 1000 lat.

Jawor

Jawor

Jawor to odmiana klonu. Ma więc nieco podobne do klonu liście (też pięcioklapowe i na długich ogonkach), może mniej spiczaste na końcu i trochę węższe i mniejsze. Rośnie na wilgotnych glebach i dorasta do 40m.

Kasztanowiec

Kasztanowiec

Kasztanowiec nie rośnie u nas dziko, ale jest często sadzony. Ma gładką szarobrunatną korę i bardzo charakterystyczne 5-cio (niekiedy 7-mio) palczaste liście. Każdy listek jest taki maczugowaty. Owoce to znane wszystkim kasztany -- dojrzewają na przełomie września i października -- są brązowo białe, ich otoczka jest zielona i kolczasta. Owoce kasztanowca zwyczajnego (spotykanego w parkach) są niejadalne, a nawet trujące w przeciwieństwie do innego gatunku (kasztanowca jadalnego). Dorasta do 30m.

Akacja

Akacja

Tak naprawdę nazywa się robinia akacjowa (w przeciwieństwie do prawdziwej akacji, która jest drzewem tropikalnym). Została sprowadzona do Europy z Ameryki Północnej jako drzewo ozdobne, ale zadomowiła się w naszych lasach, jako trochę nieproszony gość. Liście ma pierzastozłożone z 7-21 owalnych listków. U nasady każdego liścia są ciernie. Dorasta do 25m wysokości. Rośnie w suchych i oświetlonych miejscach. Ma cenne odporne na gnicie drewno o dużej liczbie zastosowań. Kwiaty są jadalne.

Grab

Grab

Liście są eliptyczne, podwójniepikowane, z wyraźnymi nerwami (takie harmonijkowate). Kora jest gładka i białoszara. Dożywa do 150 lat i rośnie do 25m.

Wiąz

Wiąz

Liście ma eliptyczne, najczęściej podwójniepikowane, co charakterystyczne -- z wierzch gładkie, lśniące i ciemnozielone, a od spodu jaśniejsze. Lubi duże nasłonecznienie, więc można go spotkać samotnie rosnącego na łąkach. Ma czerwonawe drewno. Żyje kilkaset lat, dorasta do 40m.

Leszczyna

Leszczyna

Krzew lub niskie drzewo o czerwonawobrązowej korze, która łatwo się łuszczy. Liście szerokie -- okrągławe do sercowatych, podwójniepikowane, od spodu futerkowate (charakterystyczne). Daje orzechy laskowe, które są dojrzałe na przełomie września i października. Wysokość do 5m.

Brzoza

Brzoza

Brzoza to drzewo rosnące do 30m i żyjące 100 lat. Korona u starszych drzew jest rzadkawa z długimi cienkimi zwisającymi gałązkami. Kora młodych drzew i młodych gałązek jest brązowa z jasnymi brodawkami. Potem z czasem staje się biała i się łuszczy. Liście są nierówno podwójnie pikowane. Drewno z brzozy świetnie się pali, a kora brzozowa to idealna podpałka.

Topola czarna

Topola czarna

Dorasta do 30m i jak każda topola ma wydłużoną owalną koronę. Pień starszych drzew często jest pokryty gałązkami. Liście są jajowatorombowate do trójkątnych. Drewno jest miękkie i lekkie. Czasem się używa do produkcji sklejki.

Topola biała

Topola biała

Drzewo do 30m o kulistej koronie, czasem krzew. Kora jest szaro-biała i spękana. Wyżej widać przetchlinki o charakterystycznym romboidalnym kształcie. Liście są 3-5-cioklapowe od spodu są białawe i pokryte kutnerem. Drewno zawiera dużo celulozy, czasem produkuje się z niego papier. Przy paleniu daje bardzo mało energii.

Osika

Osika

Należy do topoli. Dorasta do 30m i ma luźną niewielką koronę. Kora raczej jasna, choć młodych gałązek -- brązowa. Liście są prawie okrągłe, nierówno karbowane. Liście przy odrostach zupełnie inne, sercowate. Często liście charakterystycznie drżą na wietrze. Podania ludowe kazały przebijać wampiry osikowym kołkiem.

Buk

Buk

Drzewo to dorasta do 30m wysokości i osiąga wiek 350 lat. Kora jest cienka, gładka i popielata. Liście są jajowate z falistym brzegiem. Z wierzchu są ciemnozielone i błyszczące, od spodu jasne i matowe. Występuje praktycznie tylko w górach w reglu dolnym.

Jesion

Jesion

Drzewo, które może osiągnąć do 30m wysokości i 300 lat. Pień jest często rozwidlony. Liście składają się z nieparzystej liczby listków (9-15) podłużnych, jajowatych i nierówno pikowanych. Występuje głównie w lasach łęgowych.


Wróć do spisu treści

Rozpoznawanie drzew iglastych

Na stopień młodzika wystarczy sosna i świerk. Sosna

Sosna

Sosna ma długie (4-7cm), często niebieskozielone, kłujące igły i te właśnie długie igły to najbardziej charakterystyczna cecha. Kora jest szarobrązowa i łuszczy się płatami. Duże drzewa (w przeciwieństwie do świerków) mają nieregularną koronę. Rośnie zarówno na piaskach, skałach, jak i bagnach. Szyszki sosny są okrągławe długości 5-7 m. Osiąga do 50m i 300 lat.

Świerk

Świerk

Igły ma krótkie (2cm), lśniąco zielone, kłujące i ułożone naokoło gałązki. Szyszki są podłużne (10-16cm) zwisające. Rośnie na glebach gliniastych i piaszczystych. Urasta do 50m i żyje 500 lat.

Jodła

Jodła

Najtrudniej jodłę odróżnić od świerku. Ma podobną budowę, również krótkie (2-3 cm) igły. Warto więc zapamiętać trzy cechy pozwalające je rozróżnić. Jodła ma igły ustawione w dwa grzebienie po przeciwnych stronach gałązki, na spodzie igły są dwa białawe paski, a jej szyszki (też podłużne) stoją na gałęziach (a nie wiszą). Osiąga wysokość 50m. Jest drzewem wymagającym -- lubi cień i nieco wilgotną glebę. Łatwiej spotkać ją w górach niż na nizinach.

Modrzew

Modrzew

Modrzew jest bardzo charakterystycznym drzewem i nietrudno go odróżnić. Przede wszystkim ma igły zebrane w pęki po 30-40 sztuk. Igły są miękkie i opadają jesienią. Dojrzałe szyszki mają długość do 4cm. Osiąga do 40m wysokości, ma bardzo twarde drewno.


Wróć do spisu treści

Do czego służy jakie drewno

Ognisko

Na rozpałkę najlepiej nadaje się kora brzozowa i drobnica świerkowa. Ujdzie też drobnica sosnowa. To drewno (świerk, sosna, brzoza) pali się najszybciej -- nie dokładaj go więc jeśli nie chce ci się często wstawać i tego robić. Dobrze pali się też drewno bukowe. Z drugiej strony daje dużo ciepła na raz -- jeśli trzeba zagotować szybko wodę, to właśnie nim warto dohajcować.

Na drugim biegunie są twarde drewna, które spalają się powoli i palą się długo. To dąb (choć mało kto pali dębem, bo to cenne drzewo), olcha, klon itp.

Po środku umieściłbym inne takie jak jawor, leszczynę, grab, akację itp.

Meble itp.

Meble (też sprzęty na obozie) najczęściej wykonuje się z sosny. Jest stosunkowo tania, w miarę wytrzymała. Z drugiej strony nie jest zbyt twarda -- stosunkowo łatwo wbić gwoździa.

Jeśli potrzebujemy twardszego drewna (często przemysł meblarski takiego potrzebuje), to jest dąb, grab, modrzew, olcha i klon. Także klepki podłogowe trzeba robić z twardego drewna.

Jachty często robi się z olchy, bo jest stosunkowo lekka i twarda.

Drewno akacji jest odporne na gnicie.

Wędzenie

Stosunkowo długo się palą i dają dużo dymu drzewa owocowe -- i to one w powszechnej opinii najbardziej nadają się do wędzenia.

Rzeźbienie

Drewno do rzeźbienia musi być stosunkowo miękkie, żeby nie zaharować się na śmierć. Najlepsza jest lipa. Drewno świerku też jest stosunkowo miękkie.

Inne

Z drewna akacji robi się też żółty barwnik, kosmetyki i olejki eteryczne. Z drewna grabu często wyrabia się narzędzia.

Do niczego

Najmniej przydatnym drewnem jest drewno topoli -- jest łamliwe i rozchodzi się.


Wróć do spisu treści

Zasady zachowania się w lesie

W lesie zawsze przestrzegaj następujących zasad:
  • nie krzycz,
  • nie śmieć,
  • nie niszcz drzew i innych roślin,
  • nie obłamuj, ani nie obcinaj żywych gałęzi nawet, jeśli są ci potrzebne -- znajdź martwą,
  • nie rozkopuj ściółki,
  • nie zrywaj i nie niszcz roślin chronionych,
  • jeśli się zgubisz, idź cały czas w jednym kierunku -- to gwarancja, że w końcu znajdziesz koniec lasu.

Wróć do spisu treści

Rozpoznawanie ptaków

Gołąb

Gołąb

Posłuchaj.

W Polsce występuje kilka gatunków gołębi. W miastach najpowszechniejsza jest odmiana gołąb miejski (zaskakująco ;) ). Standardowe upierzenie jest przedstawione na zdjęciu, ale zdarzają się miejskie gołębie o nieco innym upierzeniu, bo często krzyżują się z hodowlanymi gołębiami domowymi. Gołębie gruchają. Mają do 65cm rozpiętości skrzydeł. Składają z reguły koło 2 jaj.

Wróbel

Wróbel

Posłuchaj.

Samce i samice wróbla są różnie upierzone. Samce -- tak jak na zdjęciu (szare ciemię, czarne podgardle, białe policzki, brązowe skrzydła), samice są po prostu szarobrązowe bez cech charakterystycznych. Przebywa wyłącznie w pobliżu osiedli ludzkich. Gniazdują często w szczelinach w murach, samica składa 4-6 jaj. Mierzą do 16cm długości. Są na tyle wojownicze, że gdy mieszkają w kolonii są w stanie odpędzić niewielkiego drapieżnika.

Wrona

Wrona

Posłuchaj.

Wrona, a właściwie wrona siwa, w przeciwieństwie do innego gatunku -- czarnowrona ma siwe upierzenie poza czarną głową, skrzydłami i plamą na piersi. Często przebywają w dużych grupach i kraczą. Zjadają wszystko. Samica składa 4-6 jaj. Mierzy do 50cm długości.

Gawron

Gawron

Posłuchaj.

Charakterystyczna jest jasna nasada dzioba i odstające ,,portki''. Występuje w otwartym terenie i woła bardziej ochryple niż wrona. Żywi się owadami, robakami i ślimakami. Gniazduje na drzewach, w koloniach. Samica składa 3-6 jaj. Mierzy do 50cm długości.

Kawka

Kawka

Posłuchaj.

Kawkę można poznać po tym, że kark i okolice uszu ma szare, a poza tym jest czarna. Oczy ma jasnoszare. Zjada prawie wszystko. Gniazdują w koloniach w murach, wieżach kościelnych i dziuplach. Jest nieco mniejsza od wrony -- mierzy koło 30cm długości.

Czarnogłówka

Sikora czarnogłówka

Posłuchaj.

Jedna z wielu sikor występujących u nas. W upierzeniu bardzo podobna do nieco rzadszej sikory ubogiej. Gniazduje wszędzie, nie tylko w lasach, ale nawet przydrożnych wierzbach. Często wykorzystują budki lęgowe lub dziuple. Czarnogłówki są szarawe z czarnym czepkiem i podbródkiem (większymi niż u sikory ubogiej). Zjadają najchętniej owady (też te spod kory drzew), ale też oleiste nasiona i padlinę, nie gardzą tym, co da im człowiek. Ma koło 12 cm.

Bogatka

Sikora bogatka

Posłuchaj.

Chyba najbardziej znana sikora. Mierzy do 15 cm. Żywi się podobnie jak czarnogłówka. Ma żółte podbrzusze z czarną linią po środku (jaśniejszą i cieńszą u samic), czarną głowę z białymi polikami. Żyje wszędzie i chętnie odwiedza karmniki. Gniazdo jest w stanie zbudować w najdziwniejszych miejscach. Nie zbyt boją się ludzi -- potrafią jeść z ręki.

Modraszka

Sikora modraszka

Posłuchaj.

Najbardziej kolorowa sikora -- vide zdjęcie -- z żółtym podbrzuszem, niebieskawymi końcówkami ogona i skrzydeł oraz główką, białym pasem na nich i czarnym na oczach. Mierzy do 12cm i żywi się podobnie do reszty sikor. Spotyka się je wszędzie. Często odwiedzają karmniki.

Bocian biały

Bocian biały

Posłuchaj.

Duży (ropiętość skrzydeł nawet do 2m) i znany ptak brodzący zamieszkujący tereny trawiaste i uprawne. Nie unika siedzib ludzkich i często zakłada gniazdo w środku wsi. Jest biały z wyjątkiem czarnych końców skrzydeł i ogona. Nogi i długi dziób są czerwone. Żywi się owadami, ale również jaszczurkami i wężami, a wyjątkowo nawet małymi zającami. Je też gryzonie, ale wbrew powszechnym opiniom bardzo rzadko je żaby. Na zimę wylatuje do Afryki. Klekocze.

Kaczka krzyżówka

Kaczka krzyżówka

Posłuchaj.

Średniej wielkości (do 65cm) kaczka popularna w Polsce. Samiec zimą i wiosną zieloną metaliczną szyję i głowę i białą przepaskę, pierś brązową, biały kuper, a poza tym szaro. Samica i samiec poza tym okresem jest szarobrązowa z granatową plamką na skrzydłach. Samiec w czasie zmiany upierzenia traci prawie wszystkie pióra i zaszywa się na ten czas w niedostępne miejsce. Żywi się bezkręgowcami wodnymi i roślinami.

Sroka

Sroka

Posłuchaj.

Średniej wielkości ptak (do 50cm razem z długim ogonem). Spotykana jest również w parkach i pobliżu osiedli ludzkich. Upierzenie biało-czarne, jak na zdjęciu. Odzywa się szorstkim skrzeczeniem. Jest wszystkożerna. Jej gniazdo (z reguły na szczycie drzewa) jest kuliste, ze wzmacnianym dachem i jednym wejściem. Znana jest z zamiłowania do kradzieży błyskotek, które potem przyozdabiają gniazda.

Jaskółka oknówka

Jaskółka oknówka

Posłuchaj.

Jest to niewielki (do 15cm długości) ptak z rodziny jaskółek. Jak wszystkie jaskółki jest smukła i ma wcięty ogon. Upierzenie czarno-białe. Biały spód. Gniazdo podwieszone, budowane z błota zlepionego śliną na zewnętrznych ścianach budynków. Żywi się owadami chwytanymi w locie.

Szpak

Szpak

Posłuchaj.

Mały (ok. 20 cm) ptak z metalicznym ciemnym upierzeniem z jasnymi plamkami. Jesienią plamki prawie znikają. Zamieszkuje osiedla ludzkie, sady, ogrody i parki. Gniazda zakłada w dziuplach lub budkach lęgowych. Żywi się owadami, dżdżownicami, ślimakami i nasionami a także gąsienicami. Lubi owoce, stąd jest wielkim szkodnikiem w sadach. Jest inteligentnym ptakiem -- potrafi nawet naśladować niektóre dźwięki.


Wróć do spisu treści

Polskie Parki Narodowe

Na stopień wywiadowcy trzeba znać 10.
Poniższa mapka pokazuje wszystkie Parki Narodowe w Polsce, a niżej ich opis. Parki Narodowe w Polsce
Woliński PN

1. Woliński Park Narodowy

Klif nadmorski

Park położony na wyspie Wolin. Najcenniejszymi jego fragmentami są buczyna pomorska i klif. Jego symbolem jest bielik.

Słowiński PN

2. Słowiński Park Narodowy

Wydmy ruchome

Leży na Wybrzeżu niedaleko Łeby. Słynie z wydm ruchomych (tworzą je drobne ziarenka piasku transportowane przez wiatr), ochroną objęte też są unikalne jeziora, największe z nich to Łebsko.

Wigierski PN

3. Wigierski Park Narodowy

Jezioro Wigry

Jest położony na skraju Puszczy Augustowskiej, wokół jeziora Wigry. Występuje w nim wiele bardzo rzadkich roślin. Chroni się także ryby -- sielawę, sieję i szczupaka.

Drawieński PN

4. Drawieński Park Narodowy

Kajakarze na Drawie

Leży w Puszczy Drawskiej nad rzeką Drawą. Chroni się tam też środowiska jezior, czasem unikalne w skali Polski. Drawa jest rzeką bardzo popularną wśród kajakarzy.

PN Bory Tucholskie

5. Park Narodowy Bory Tucholskie

Jezioro wśród lasów

Tworzą go piękne bory sosnowe poprzecinane wieloma jeziorami. Znajdują się tam też bardzo rzadkie skupiska cisów. Również obszary torfowiskowe. Chroni się rzadkie skupiska leśne.

Biebrzański PN

6. Bierzański Park Narodowy

Rozlewiska Biebrzy

Leży nad rzeką Biebrzą -- ochroną objęte są niesamowite bagna i rozlewiska w jej dolinie.

PN Ujście Warty

7. Park Narodowy Ujście Warty

Ujście Warty Gęsi

Jest to najmłodszy polski park narodowy. Leży wokół ujścia rzeki Warty do Odry. Teren ten jest ogromnym rozlewiskiem, w którym gnieżdżą się setki gatunków ptaków, w tym 26 gatunków zagrożonych na świecie wyginięciem.

Wielkopolski PN

8. Wielkopolski Park Narodowy

Wielkopolski PN z lotu ptaka Kozioł sarny

Jest położony nad Wartą, na południe od Poznania. Chroni się tu między innymi krajobraz polodowcowy. Tutejsze lasy to ostoja dzików, saren i jeleni.

Kampinoski PN

9. Kampinoski Park Narodowy

Bagna w Puszczy Kampinoskiej Łoś

Leży tuż za granicami Warszawy, na północnym zachodzie. Ochroną objęta jest Puszcza Kampinoska. Wzgórza pooddzielane baginnymi fragmentami. Symbolem Parku jest łoś (żyje w bagiennych lasach). Żyją tam też bobry.

Narwiański PN

10. Narwiański Park Narodowy

Rozlewiska Narwii

Leży w dolinie rzeki Narwi, w miejscu, w którym rzeka tworzy ogromne rozlewiska, dzieląc się na wiele koryt. Występuje tu bardzo dużo gatunków ptaków.

Białowieski PN

11. Białowieski Park Narodowy

Puszcza Białowieska Żubr

Park leży przy granicy polsko-białoruskiej, niedaleko Białowieży. Ochronie podlegają niesamowicie cenne fragmenty pierwotnej puszczy. Symbolem jest żubr.

Poleski PN

12. Poleski Park Narodowy

Jeziora w Poleskim PN Żółwie błotne

Ten park leży na Polesiu i obejmuje swym obszarem liczne bagna, jeziora i torfowiska. W parku chroni się wiele gatunków roślin jak i zwierząt bagiennych. Dumą jest żółw błotny.

Karkonoski PN

13. Karkonoski Park Narodowy

Śnieżka

Park jest położony w Sudetach (na granicy Polski i Czech), chroni najwyższe pasmo -- Karkonosze (najwyższy szczyt -- Śnieżka 1602 mnpm.).

PN Gór Stołowych

14. Park Narodowy Gór Stołowych

Góry Stołowe Wąwóz

Góry Stołowe to piaskowce o warstwowej budowie (jedyne w Polsce), które rozpadają się na bloki i tworzą unikalny krajobraz złożony z labiryntów i skałek o fantastycznych kształtach.

Ojcowski PN

15. Ojcowski Park Narodowy

Brama Krakowska Maczuga Herkulesa

Leży 30km na północny zachód od Krakowa, wokół doliny Prądnika, na Jurze Krakowsko - Częstochowskiej. Chroni się bardzo bogatą rzeźbę krasową -- niesamowite wąwozy i skałki oraz jaskinie, w których często można spotkać nietoperze.

Świętokrzyski PN

16. Świętokrzyski Park Narodowy

Goloborze na Łysej Górze

Park leży w Górach Świętokrzyskich, najstarszych górach w Polsce (w Europie praktycznie też). Najwyższy szczyt to Łysica -- 612 mnpm. Góry porasta puszcza jodłowa, charakterystyczne są też gołoborza.

Roztoczański PN

17. Roztoczański Park Narodowy

Wodospad koło Suścca Las na Roztoczu

Roztocze charakteryzuje się pięknym pagórkowatym krajobrazem -- są ostańce i doliny. Park położony jest wokół rzeki Wieprz. W parku żyje wiele gatunków zwierząt, w tym wprowadzony tam konik polski, który znalazł się w godle Parku.

Babiogórski PN

18. Babiogórski Park Narodowy

Babia Góra

Rozciąga się wokół najwyższego poza Tatrami szczytu Polski -- Babiej Góry (1725 mnpm), w Beskidzie Żywieckim. Charakteryzuje się regularnym, piętrowym układem roślinności z halami na szczytach. Na uwagę zasługują wysokogórska murawa i szczawiny -- zarośla szczawu alpejskiego.

Gorczański PN

19. Gorczański Park Narodowy

Salamandra Gorce

Swoim obszarem pokrywa pasmo górskie -- Gorce, którego najwyższy szczyt to Turbacz (1310 mnpm). Chroni się tam górski, warstwowy układ lasu. Znany jest też z występujących tam salamander.

Magurski PN

20. Magurski Park Narodowy

Beskid Niski

Leży na terenie Beskidu Niskiego w paśmie Magury Wątkowskiej. Jest to obszar przejściowy między Karpatami Wschodnimi i Zachodnimi, co stanowi o jego unikalności. W Parku można spotkać zwierzęta takie jak: wilk, niedźwiedź, żbik, ryś, salamandra, żmija.

Tatrzański PN

21. Tatrzański Park Narodowy

Kozica Tatry -- okolice Czarnego Stawu Gąsienicowego

Park na granicy Polski i Słowacji obejmujący jedyne w Polsce góry o charakterze alpejskim -- Tatry (najwyższy szczyt w Polsce to Rysy -- 2499 mnpm). Występują rzadko spotykane gdzie indziej zwierzęta -- kozica, świstak, czy niedźwiedź.

Pieniński PN

22. Pieniński Park Narodowy

Przełom Dunajca i Trzy Korony

Park obejmuje wapienne Pieniny Czorsztyńskie, tworzące niesamowicie malownicze szczyty (najwyższy Trzy Korony -- 982 mnpm). Przez Pieniny przebija się Dunajec, tworząc słynny przełom.

Bieszczadzki PN

23. Bieszczadzki Park Narodowy

Połonina na Szerokim Wierchu

Park chroni przyrodę Bieszczad z najwyższym szczytem -- Tarnicą 1346 mnpm. Najbardziej specyficzne są połoniny -- łąki na szczytach, których tam teoretycznie nie powinno być, biorąc pod uwagę wysokość tych gór. W Parku żyją też niedźwiedź, żbik, ryś i wilk.


Wróć do spisu treści

Rośliny jadalne

Malina

Malina

Krzew o pędach i spodach liści pokrytych czerwonawymi maleńkimi ostrymi kolcami. Liście są nieparzystopierzaste z 3-5 listkami z wierzchu nagie, pod spodem białe i filcowate. Kwiaty są białe. Owoce dojrzewają koło lipca. Jakie są, wie chyba każdy. Rośnie na obrzeżach lasów, polankach, przy drogach, w zaroślach. Rozmnaża się przez odrosty korzeniowe.

Borówka czarna

Borówka czarna

Popularne zwana jagodą (a to co popularnie jest zwane borówką to co innego -- borówka brusznica). Gałązki są stosunkowo sztywne, ostro kanciaste, nagie, zielone, gęsto rozgałęzione. Liście z zewnątrz połyskujące, od spodu jaśniejsze, na brzegach drobno piłkowane. Jest rośliną wieloletnią (żyje do 30 lat), a liście na zimę opadają. Owocem jest czarna jagoda z niebieskawym nalotem, znana wszystkim. Owocuje od lipca do września. Rośnie na glebach lekko wilgotnych w borach sosnowych, w górach i na nizinach, miejscami masowo.

Jeżyna

Jeżyna

Krzew o pędach łukowato opadających, mocno kolczastych, blisko spokrewniony z maliną (właściwie malina zalicza się do rodzaju jeżyn, ale tu będę mówił o gatunku jeżyna fałdowana). Liście naprzemianległe, dłoniaste, 3-5 listkowe, pod spodem też białe i filcowate. Owoce dojrzewają od sierpnia do października, z początku zielone, potem czerwone, a na końcu czarne (i tylko te czarne są dojrzałe). Liście jeżyny fałdowanej są wyraźnie pofałdowane przy nerwach.

Poziomka

Poziomka

Kwiaty ma o 5 białych płatkach i jaskrawożółtych pręcikach osadzone na bezlistnych pędach. Ma trójdzielne liście, pod spodem jedwabiste. Owoce to oczywiście poziomki. Rośnie na skrajach lasów i na polankach.

Szczawik zajęczy

Szczawik zajęczy

Tu jadalne są liście. Smakuje kwaskowato. Nie należy przesadzać z jedzeniem -- duże ilości są trujące. Jest rośliną niską i delikatną. Kwiaty ma białe z żółtym środkiem i fioletowymi żyłkami. Liście są potrójnie złożone, na długich ogonkach. poszczególne listki są odwrotnie sercowate. Występuje w wilgotnych, cienistych lasach mieszanych.

Leszczyna

Leszczyna

Daje orzechy laskowe, które dojrzewają na przełomie września i października. Należy rozłupać, np. kamieniem o kamień.

Pokrzywa

Pokrzywa

Chyba wszyscy ją znają. Roślina pokryta jest parzącymi kolcami. Rośnie w całej Polsce przy drogach, w rumowiskach i w zaroślach. Wczesną wiosną można zbierać do jedzenia młode pędy (około 15 cm), później tylko młode liście i najmłodsze wierzchołki. Z liści - po sparzeniu gorącą wodą lub krótkim (3-4 min) obsmażeniu na oleju -- przyrządza się zupy, dodaje się do nadzienia, sałatek, jajecznicy, omletów, mielonych mięs, past i nadzienia słonych ciast.

Mięta

Mięta

Jest wiele gatunków mięt. Ma naprzeciwległe liście, eliptyczne lub jajowate, rośnie raczej w pobliżu wody. Najbardziej charakterystyczną cechą jest miętowy zapach po zgnieceniu liścia. Z liści właśnie można robić dobrze gaszące pragnienie napoje (dwa rozgniecione liście na szklankę wody i trochę cukru) i napary.


Wróć do spisu treści

Warstwy w lesie

Warstwy w lesie Wyróżniamy kolejne warstwy w lesie:
  • korony drzew
  • podszyt -- krzaki i niskie drzewa
  • runo leśne -- trawa, mchy
  • ściółki -- gleba, opadłe liście i igły.
Taka warstwowa struktura lasu pozwala roślinności maksymalnie wykorzystać przestrzeń życiową oraz światło.

Wróć do spisu treści

Rośliny i grzyby trujące

Jest wiele roślin i grzybów trujących i jeśli nie jesteśmy pewni, że coś jest jadalne, właśnie jako trujące powinniśmy to traktować. Oto kilka przykładów trujących roślin i grzybów. Muchomor sromotnikowy

Muchomor sromotnikowy

Jest zwany także zielonkawym. Ma białozielonkawy, oliwkowozielony, brunatnozielony lub żółtawy na brzegu jaśniejszy kapelusz i biały z lekkim zielonkawym odcieniem trzon z wyraźnym pierścieniem. Trzon wyrasta z wysokiej, odstającej pochwy. Miąższ jest biały i nie zmienia koloru i ma słodkawy, mdły zapach. Blaszki są białe i stosunkowo gęste.

Jest śmiertelnie trujący, wręcz najsilniej trujący ze wszystkich polskich grzybów. Zawiera cały zestaw trujących substancji.

Muchomor czerwony

Muchomor czerwony

Ma czerwony, pomarańczowy lub czasem żółty kapelusz z białymi plamkami. Trzon jest żółtawy lub biały bez pochwy. Blaszki są żółtawe i nieprzyrośnięte do trzonu. Miąższ jest biały i nie zmienia koloru.

Jest silnie trujący.

Krowiak podwinięty

Krowiak podwinięty (olszówka)

Ma kapelusz żółtobrązowy i dość krótki trzon. Blaszki są przyrośnięte do niego na dużej długości. Miąższ jest żółty, po przecięciu zmienia zabarwienie na czerwonobrązowe.

Grzyb trujący, wywołujący poważne zatrucia pokarmowe, po wielokrotnym ugotowaniu mniej szkodliwy, ale jednak. Nie tak dawno temu nieprawidłowo uważano, że można go jeśli po gotowaniu z kilkukrotną zmianą wody.

Konwalia

Konwalia

Roślina rozrastająca się z kłączy. Ma liście wyrastające z reguły parami z kłaczy. Mają wydłużony kształt, są nagie i mają gładki brzeg. Osiągają do 25cm długości. Kwiaty zebrane w grona od 5 do 9 kwiatów są niewielkie białe i skierowane w dół. Kwitnie w maju lub czerwcu. Owoce są czerwone o średnicy do 1cm.

Wszystkie części rośliny są trujące, szczególnie wrażliwe są dzieci. Można się poważnie (nawet śmiertelnie) zatruć nawet wodą, w której stały konwalie.

Naparstnica

Naparstnica

Na nizinach występuje rzadko, za to w górach, a w szczególności w Tatrach jest pospolita. Jej łodyga jest gruba i sięga 1 metra. Liście też są duże i drobnoząbkowane. Kwiaty tworzą grono. Zwisają w dół i są duże. W przypadku naparstnicy zwyczajnej mają one żółty kolor z ciemniejszymi plamkami. Naparstnica purpurowa ma kwiaty fioletowe (też z plamami). Kwitnie od czerwca do lipca.

Jest rośliną trującą dla ludzi i zwierząt. Zjedzenie nawet niewielkiej ilości liści kończy się poważnymi objawami.


Wróć do spisu treści

Rośliny kwitnące

Na stopień odkrywcy należy umieć rozpoznać 7.

Kwitnące na biało

Stokrotka

Stokrotka

Mała roślina (łodyżka z kwiatkiem do 20cm) z kwiatem (formalnie to wiele malutkich kwiatków zebranych w jeden) otoczonym białymi płatkami (czasem lekko różowymi na brzegach) i żółtym środkiem. Liście są łopatkowate, zwężające się w ogonek.

Rumianek

Rumianek

Ma silnie rozgałęzioną łodygę (dorasta do 50cm) i cienkie pierzaste liście. Kwiat (a właściwie kwiaty) są podobne jak u stokrotki, tyle że zdecydowanie większe. Występuje na polach i przy drogach, jest światłolubny. Jest rośliną leczniczą.

Zawilec

Zawilec

Każda naga łodyga ma co najwyżej trzy dłoniaste liście i jeden biały kwiat złożony z 6-8 płatków i licznych żółtych pręcików. Kwitnie wczesną wiosną powodując, że wiele lasów wyściela się charakterystycznymi białymi dywanami.

Krwawnik

Krwawnik

Ma charakterystyczne ciemnozielone pierzaste liście o lancetowatym kształcie. Łodyga po złamaniu daje silny zapach. Kwiaty to płaskie kwiatostany złożone z biało-szarawych-różowych kwiatków z żółtawymi środkami. Występuje na pastwiskach i łąkach. Nazwa pochodzi od tego, że niegdyś stosowano go do leczenia krwotoków.

Kwitnące na czerwono lub różowo

Koniczyna

Koniczyna łąkowa

Odmiana koniczyny. Jak każda ma trzylistkowe liście. Kwiaty mają postać kulistej główki i są jasnopurpurowe. Kwitnie od maja do września. Można ją znaleźć na łąkach, obszarach trawiastych i w jasnych lasach. Czasem się ją uprawia na paszę.

Mak

Mak

Ma pojedynczą, kanciastą i słabo rozgałęzioną łodygę. Dorasta do wysokości 80cm. Liście są parzystodzielne i szarozielone. Korona kwiatu składa się z 4 płatków i jest czerwona. Każdy płatek ma czarną plamkę u nasady. Kwitnie od maja do lipca. Owocem jest jajowata torebka zwana makówką. Rośnie często pośród zbóż na polach. Jest trujący.

Oset

Oset

Oset jest dość nieprzyjemną rośliną, bo zarówno liście jak i łodyga jest zakończona ostrymi trójkątnymi kolcami. Kwiat jest purpurowoczerwony w formie koszyczka. Rośnie na łąkach, przydrożach, wysypiskach i zaroślach.

Jasnota

Jasnota plamista

Jest to roślina o formie ,,pokrzywowatej'', ale ma purpurowe kwiaty. Występuje na przydrożach, w rumowiskach, zaroślach i rowach. Rozmnaża się poprzez system kłączy.

Kwitnące na żółto

Mniszek

Mniszek (zwany mleczem)

Często mylnie jest zwany mleczem (podczas gdy mlecz to zupełnie inna, rzadsza roślina). Łodyga jest pusta w środku i osiąga wysokość do 20cm. Liście są pierzaste i ostro wcięte. Kwiaty są żółte i zebrane w jednym koszyczku. Nasiona mają postać znanego wszystkim dmuchawca. Występuje na łąkach, polach, trawnikach i w ogrodach. Jest rośliną leczniczą, a młode liście są jadalne (robi się z nich sałatki).

Kaczeniec

Kaczeniec (knieć błotna)

Łodyga jest gruba i naga, często położona na ziemi. Liście są spore i nerkowate. Daje ładne, spore (do 4cm) żółte kwiaty z pięcioma płatkami. Wabi owady nektarem, specjalnymi plamami i rysunkami, które mogą być zauważone tylko przez oczy owadów, reagujące na ultrafioletowe światło. Występuje w mokrym środowisku: w rowach, na brzegach rzeczek i strumieni i w lasach łęgowych.

Glistnik jaskółcze ziele

Glistnik jaskółcze ziele

Ma silnie rozgałęzioną łodygę sięgającą do 90cm. Po przełamaniu wydziela charakterystyczny pomarańczowożółty sok. Liście o nieco nieregularnym kształcie są ciemniejsze od spodu. Ma żółte kwiaty z 4 płatkami. Rośnie przy osiedlach ludzkich, na przydrożach, na skraju lasów. Używany powszechnie jako lek usuwający brodawki (kurzajki) na skórze. Wystarczy kilka razy posmarować kurzajkę sokiem mlecznym z glistnika. Kurzajkę uprzednio należy zmiękczyć wodą z mydłem. Dym powstający przy paleniu tej rośliny jest owadobójczy.

Jaskier

Jaskier

Łodyga jaskra jest położona na ziemi. Liście trójdzielne. Ma żółte błyszczące kwiaty z pięcioma płatkami. Rośnie na łąkach i polach oraz brzegach rzek.

Kwitnące na niebiesko

Chaber

Chaber

Chaber bławatek jest rośliną słabo ulistnioną o wysokości do 80cm. Koszyczek kwiatowy jest niebieski i ma średnicę do 3 cm. Kwitnie od maja do września. Rośnie często razem ze zbożami i przy drogach. Jest rośliną leczniczą. Niegdyś wytwarzano z niego niebieski barwnik.

Cykoria

Cykoria

Ma dość cienką, zielonkawoszarą łodygę, sięgającą nawet do metra wysokości. Liście są rzadkie lancetowate i lekko ząbkowane. Kwiaty są błękitne z wieloma płatkami, które są na końcach charakterystycznie ząbkowane. Rośnie na piaszczystych lub kamienistych glebach lub poboczach dróg. Młode listki można dodawać do sałatek, a korzeń ususzony i sproszkowany często służy jako substytut kawy.

Niezapominajka

Niezapominajka

Jest to roślina o wysokości do 40cm lekko owłosiona. Ma małe ładne kwiaty o płatkach w kolorze błękitnym i żółtych środkach zebranych po kilka na łodyżce. Rośnie na polach, przy drogach, w miejscach wilgotnych. Symbolizuje pamięć.

Ostróżeczka

Ostróżeczka

Ostróżeczka polna to roślina wysokości do 60cm. Liście są wąskie. Kwiaty mają formę niebieskiego lub różowoniebieskiego kielicha z ostrogą skierowaną do tyłu (stąd nazwa). Rośnie na przydrożach, wysypiskach, wśród zbóż i w suchych miejscach. Jest rośliną chronioną. Istnieje też ozdobna odmiana hodowlana.

Kwitnące na fioletowo

Wrzos

Wrzos

Ma postać małego krzewu. Liście są drobne, zielone także w zimie. Kwiaty (jest ich wiele) są drobne, fioletowo-liliowe z czteropłatkowym kieliszkiem. Czasem tworzy duże skupiska, zwane wrzosowiskami. Kwitnie od sierpnia do października (to od niego pochodzi nazwa miesiąca wrzesień).

Sasanka

Sasanka

Jest to owłosiona długimi srebrzystymi włosami roślina z krótką łodygą. Liście (które w pełni rozwinięte są dopiero latem) są pierzaste. Sasanka kwitnie wczesną wiosną, czasem kiaty przebijają się z topniejącego śniegu. Ma piękny duży fioletowy kielichowaty kwiat z żółtymi pręcikami. Daje charakterystyczne owoce w postaci włochatej kuli. Występowała naturalnie czasem na suchych łąkach i suchych lasach głównie na górskich zboczach (w Polsce dziko już nie występuje), ale częściej można spotkać ją w sadzoną w ogrodach. Jest rośliną trującą.

Łopian

Łopian

Jest to spora dwuletnia roślina. Ma charakterystyczne ogromne liście, które mogą być stosowane na krótką metę w szałasach (bo szybko więdną i się kurczą). Mają też bardzo charakterystyczne kwiaty i owoce, ponieważ mają wiele haczyków, które czepiają się ubrań i sierści zwierząt. Dzięki temu łopian się rozsiewa. Kwiaty zakończone są fioletowymi ,,frędzlami''. Rośnie na brzegach lasów i w zaroślach oraz w okolicach domostw. Korzeń łopianu, łodygi i ogonki liściowe są jadalne (na surowo) -- w Japonii jest uprawiany jako warzywo. Indianie Irokezi suszyli korzenie łopianu przy ogniu i gromadzili na zimę. Jedli je po dłuższym moczeniu w wodzie.

Fiołek

Fiołek

Fiołek leśny (inne gatunki mogą mieć inne barwy). Jego liście są sercowato-jajowate. Kwiaty są czerwonawofioletowe. Mają długą ostrogę i 3 płatki skierowane w dół oraz dwa mniejsze do góry. Kwiaty nie pachną. Rośnie w lasach.

Kwitnące na zielono-brązowo

Babka

Babka

Liście babki (zwyczajnej) są szerokie i jajowate. Kiaty wyrastają w postaci ,,kłosa'' na krótkiej łodyżce. Jest często spotykana, np. na drogach polnych, łąkach, w rowach. Ma właściwości lecznicze, np. świeże liście często kładziono na rany i w miejsca ugryzień owadów -- mają one właściwości ułatwiające gojenie.

Pokrzywa

Pokrzywa

Chyba wszyscy ją znają. Roślina pokryta jest parzącymi kolcami. Rośnie w całej Polsce przy drogach, w rumowiskach i w zaroślach. Wczesną wiosną można zbierać do jedzenia młode pędy (około 15 cm), później tylko młode liście i najmłodsze wierzchołki. Z liści - po sparzeniu gorącą wodą lub krótkim (3-4 min) obsmażeniu na oleju -- przyrządza się zupy, dodaje się do nadzienia, sałatek, jajecznicy, omletów, mielonych mięs, past i nadzienia słonych ciast.

Pokrzywa żegawka

Pokrzywa żegawka

Gatunek pokrzywy o znacznie mniejszych liściach. Mocno parząca. Jest jadalna podobnie jak pokrzywa zwyczajna. Rośnie na żyznych glebach -- jako chwast w ogrodach, przy płotach i drogach oraz przy oborach.

Pałka

Pałka

Pałka szerokolistna, często mylnie zwana tatarakiem, to charakterystyczna roślina rosnąca w szuwarach w stojącej wodzie. Łodyga jest prosta i rurkowata. Sięga do 2,5m wysokości. Kwiatostan ma formę znanej wszystkim brązowej kolby. Liście są płaskie i mogą mieć do 3m długości.


Wróć do spisu treści

Ślady zwierząt

Na stopień odkrywcy trzeba rozpoznać 4 ślady. Ślady bobra

Bóbr

Odcisk łapy ma pięć palców z pazurami. Palce tylnych kończyn są połączone błoną. Tylna łapa (ok. 3cm długości) jest większa od przedniej, czyli ma 10-15cm.

Ślady borsuka

Borsuk

Odcisk łapy (ok. 5 cm) składa się z odcisku pięciu palców i pięty.

Ślady bydła

Krowa

Krowa jest parzystokopytna, co znaczy, że odcisk jest złożony z dwóch zwężających się i zaokrąglonych u podstawy części (do 10cm) długości.

Ślady dzika lub świni

Dzik lub świnia

Charakterystyczne dla dzika lub świni jest to, że oprócz złożonego z dwóch części (podobnie jak u krowy) odcisku racicy, pozostawia też odcisk dwóch raciczek z tyłu nogi, bo są one położone stosunkowo nisko. Cały odcisk stopy ma do 6cm długości.

Ślady konia

Koń, kuc lub osioł

Są nieparzystokopytne, czyli stąpają tylko na jednym palcu, który jest kopytem. Konie często są podkute i wtedy w gruncie pozostaje odcisk podkowy. Kopyto konia ma koło 9cm długości.

Ślady kota

Kot, żbik lub ryś

Ślady kotowatych tym na przykład różnią się od innych, że chowają one pazury podczas chodzenia, więc nie są one widoczne w tropie. Ślady rysia (ok. 6cm) są mniej więcej dwa razy większe od śladów kota (ok. 3cm) lub żbika.

Ślady łasicowatych

Łasica, gronostaj, norka, kuna lub fretka

Są wyraźne tylko na bardzo miękkim podłożu. Mają 5 palców. Trop łapy ma do 1,5cm długości.

Ślady myszy

Mysz

Ślady łap mysich są symetrycznie odbite po bokach śladu ogona. Są oczywiście malutkie. Odcisk tylnej kończyny jest wydłużony i ma ok. 2cm długości.

Ślady niedźwiedzia

Niedźwiedź

Są duże -- długość do 30cm.

Ślady owcy

Owca lub koza

Racica składająca się z dwóch wydłużonych kopyt. Ślad kozy jest nieco bardziej spiczaste. Długość do 6cm.

Ślady psa

Pies, lis lub wilk

Ślady psa, lisa lub wilka są podobne -- składają się z odcisku czterech palców wraz z pazurami i środkowej poduszki. Wilka są nieco większe (do 10cm). Ślady lisa (do 5cm) i wilka można rozpoznać po tym, że przednie dwa palce są dalej wysunięte do przodu. Ślady wilka też po tym, że w przeciwieństwie do psa (w zależności od rasy 3-13cm), prawie zawsze chodzi po linii prostej.

Ślady sarny

Sarna

To odcisk złożony z dwóch podłużnych kopyt (do 5cm).

Ślady wiewiórki

Wiewiórka

Wiewiórka poruszając się po ziemi skacze. Więc jej trop to odciski czterech łap (tylne łapki są wydłużone -- ok. 5cm) ustawionych w czworokącie. Takie kolejne czwórki są oddalone lekko od siebie.

Ślady wydry

Wydra

Wydra ma błonę między palcami, co może odbić się w tropach (długość odcisku łapy do 6cm). Dodatkowo ciągnie ogon, którego ślad czasem można zobaczyć pomiędzy śladem łap.

Ślady zająca

Zając lub królik

Zające i króliki pozostawiają ślady w charakterystycznym układzie dwa, jeden, jeden (w kształcie litery ,,Y''). Zające (odcisk tylnej łapy koło 8cm) są większe od królików (odcisk tylnej łapy koło 5cm).

Ślady ptaków

Ptaki

Nie będę wdawał się w szczegóły, bo ślady poszczególnych ptaków różnią się wielkością, kątem rozstawienia palców i obecnością palca tylnego, ale generalnie wyglądają jak na rysunku.

Ślady ptaków wodnych

Ptaki wodne

U ptaków wodnych dodatkowo można jeszcze zaobserwować błonę między palcami.


Wróć do spisu treści

Rozpoznawanie krzewów

Kruszyna

Kruszyna

Jest krzewem wysokości do 5m i ma kruche łamiące się gałązki (stąd nazwa). Nie ma cierni. Liście są eliptyczne lub jajowate z gładkim brzegiem. Owoce wielkości grochu są najpierw czerwone, a potem czarne. Są niesmaczne i trujące.

Kalina

Kalina

Krzew o wysokości do 4m. Młode gałązki są kanciaste i czerwonobrunatne. Liście składają się z 3-7 listków, które mają ząbkowany brzeg i są trójdzielne. Kwiaty, zebrane w baldachimy są drobne i białe. Owoce mają kolor szkarłatnoczerwony i są gorzkie i trujące.

Bez

Bez czarny

Jest to dość wysoki krzew (do 6m). Liście są złożone z 5-7 listków, które po roztarciu nieprzyjemnie pachną. Kwitnie na biało. Owoce, początkowo zielone, potem czerwonawe, a na koniec fioletowo-czarne nie są jadalne bez przetworzenia.

Tarnina

Tarnina

Dziki gatunek śliwy będący krzewem o wysokości do 3m i często tworzący gęste, trudne do przejścia zarośla, między innymi z powodu cierni. Ma wąskie liście i kwitnie obficie na biało. Owoce to śliwki długości ok. 2cm o smaku cierpkogorzkim. Mimo niezbyt przyjemnego smaku są jadalne -- najlepiej po przemrożeniu lub w przetworach.

Dzika róża

Dzika róża

Dorasta do 3m wysokości i ma hakowato zakrzywione kolce. Kwiaty różowe lub białe, jak u róży. Owoc długości do 3cm, purpurowoczerwony. Z owoców lu utartych z cukrem płatków róży robi się smaczne dżemy i konfitury.

Czeremcha

Czeremcha

Jest krzewem do 4m wysokości lub drzewem (do 15m). Liście są jasnozielone, bardzo gładkie i eliptyczne, a kwiaty białe i mocno pachnące. Owoce są błyszczące i czarne, wielkości grochu. Są one gorzkawe, ale jadalne.

Jałowiec

Jałowiec

Krzew iglasty, powoli rosnący, o wysokości 0,5-6m. Szpilki po trzy wokół gałązki są sztywne i kłujące. Daje mięsiste czarnobrunatne szyszkojagody dojrzewające 2-3 lata.


Wróć do spisu treści

Typy lasów

Bór sosnowy świeży

Bór sosnowy świeży

Las sosnowy z domieszką brzozy, czasem też nieco dębu, buku, lipy i świerku. Charakteryzuje się bogatym zielonym runem z borówką i mchami. Ma też podszyt w postaci jałowców i jarzębiny. Często występują tu mrowiska. Jest też sporo ptaków.

Bór sosnowy suchy

Bór sosnowy suchy

Las sosnowy na glebach suchych, np. piaskach. Charakteryzuje się bardzo ubogim runem (prawie tylko porosty i wąskolistne trawy) i podszytem (sporadyczne jałowce).

Bór sosnowy mieszany

Bór sosnowy mieszany

Las z przewagą sosny ale i z domieszkami świerku, dębu, buka, jodły, a nawet modrzewia, grabu, lipy, klonu. W podszycie często spotykane są krzewy jak leszczyna, kruszyna, jałowiec, jarząb.

Bór sosnowy bagienny

Bór sosnowy bagienny

Las sosnowy na mokrych glebach z domieszką brzozy i świerku. W dość ubogim podszycie występują wierzba i kruszyna. Runo często tworzy kępki. Częste w runie są mchy, borówka i roślina zwana bagnem zwyczajnym.

Bór świerkowy

Bór świerkowy lub jodłowy

Bory występujące przede wszystkim w górach oparte na świerkach lub jodłach. Runo jest ubogie -- tylko grzyby i nieliczne mchy. Są tam też paprocie. Czasem podszyt tworzą maliny i jeżyny. Lasy te zamieszkują licznie ptaki.

Kwaśny las atlantycki

Kwaśny las atlantycki

Atlantyckie lasy kwaśne w Polsce występują na Pomorzu i Ziemi Lubuskiej. Są to różne gatunkowo zbiorowiska, np. dębowo-bukowe, brzozowo-dębowe, bukowe. W niższych warstwach można spotkać borówkę, paprocie, mchy i wrzosy.

Dąbrowa świetlista

Dąbrowa świtlista

Zespół leśny, w którym w piętrze drzew dominuje dąb bezszypułkowy. Z reguły powstaje poprzez wypasanie zwierząt w lesie, ma więc dość ubogi podszyt (co powoduje jego świetlistość) -- jarząb i tarnina i bujne runo, w którym można spotkać rośliny łąkowe, jak koniczyna.

Grąd

Grąd

Jeden z najbogatszych lasów. Wielogatunkowy i liściasty z przewagą grabu i dębu z dodatkiem klonu, jawora i świerka. Posiada bogaty podszyt. Jest siedliskiem dla wielu zwierząt i ptaków.

Buczyna

Buczyna

Lasy często występujące w górach w reglu dolnym z dominacją buków. W podszycie też występują prawie wyłącznie młode buki. Las jest silnie zacieniony, nie ma więc prawie zupełnie runa.

Jaworzyna

Jaworzyna

Typ lasu występujący w górach w reglu dolnym oparty na klonie jaworze z dodatkami lipy i wiązu. Ma dość bogaty podszyt.

Łęg

Łęg

Lasy liściaste występujące nad rzekami i potokami. Występują w nich olsza, topola, wierzba, wiąz, jesion i dąb. Często w takich lasach spotykamy pokrzywę.

Ols

Ols

Trudno dostępne lasy podmokłe, często ze stojącą wodą, na żyznej glebie. Z dominacją olszy i domieszkami brzozy, jesionu i sosny. W podszycie można zobaczyć czeremchę, kalinę, kruszynę, a także wierzby i porzeczki. Runo ma postać kępkowatą wokół korzeni drzew i rosną w nim głównie rośliny bagienne.


Wróć do spisu treści

Grzyby jadalne

Grzyby niżej wymienione są jadalne, ale należy to rozumieć jako jadalne po przerobieniu (ugotowaniu, usmażeniu, zamarynowaniu) i nie należy ich jeść na surowo (choć część z nich nawet do tego się nadaje). Borowik

Borowik

Właściwie borowik szlachetny, zwany też prawdziwkiem. Jest grzybem rurkowym, w szczególności nie ma blaszek. Jego kapelusz u młodych osobników jest białawy, potem ciemnieje do koloru piaskowego. Czasem nawet potrafi być brązowy. Rurki łatwo dają się oddzielić do reszty kapelusza i są białawe u młodych i oliwkowozielone u starszych grzybów. Trzon jest stosunkowo gruby i powleczony delikatną siateczką. Najczęściej rośnie pod świerkami, czasem też pod sosnami czy dębami. Jest bardzo smacznym grzybem, jako jeden z nielicznych nadaje się nawet do bezpośredniego spożycia. Smakuje też myszom i ślimakom, więc często kapelusz bywa powygryzany.

Pieczarka

Pieczarka

Pieczarka to najczęściej jedzony grzyb na świecie, a to dlatego, że jako jeden z bardzo nielicznych da się go uprawiać. Trzon i kapelusz ma koloru białego, zaś blaszki różowawe, które w miarę starzenia ciemnieją. Kilka gatunków pieczarek rośnie też dziko -- nie wszystkie są bardzo podobne do gatunku hodowlanego i należy być ostrożnym, aby nie pomylić jej z którymś z gatunków muchomorów. Najbardziej podobna (a więc najbardziej pewna przy zbieraniu) jest pieczarka polna (szlachetna), która rośnie przede wszystkim na łąkach.

Rydz

Rydz

A właściwie mleczaj rydz. Najbardziej charakterystyczną jego cechą jest to, że po przekrojeniu wydziela na obrzeżu silnie pomarańczowy sok. Cały owocnik ma kolor ceglastopomarańczowy, a kapelusz ma często wklęsły środek. Blaszki są kruche i zielenieją po uszkodzeniu. Jest uważany za najsmaczniejszy grzyb jadalny, nazwa łacińska wręcz daje mu przydomek delicious. Najlepszy jest podsmażany.

Koźlarz

Koźlarz

Jest kilka gatunków koźlarzy różniących się barwą kapelusza i miejscem występowania -- od białawego (brzozy) przez pomarańczowy (brzozy) i czerwony (osiki) po babkę z brązowym kapeluszem (też brzozy). Wszystkie charakteryzują się tym, że trzon jest pokryty licznymi czarnymi kosmykami (przed obróbką należy je oskrobać). Koźlarze są grzybami rurkowymi, w szczególności nie mają blaszek. Miąższ jest często jędrny (nie u starych osobników) i u większości gatunków ciemnieje po przekrojeniu.

Maślak

Maślak

Jest też kilka gatunków maślaków różniących się miejscem występowania i kolorem kapelusza, od zwyczajnego z kapeluszem brązowym, po pstrego z kapeluszem szarożółtym lub czerwonobrązowym. Wszystkie charakteryzują się tym, że ich kapelusz pokrywa śliska błona, którą można ściągnąć (należy to nawet zrobić przed obróbką). Maślaki to grzyby rurkowe. Maślaki nie nadają się do suszenia.

Podgrzybek

Podgrzybek

Najczęściej spotykany w Polsce jest podgrzybek brunatny. Charakterystyczne jest to, że miąższ po przekrojeniu sinieje (w szczególności trzon). Kapelusz jest ciemnobrązowy. Podgrzybki także są rurkowe. Trzon jest jasnobrązowy i ma podłużne lekkie pręgi.

Kurka

Kurka

Właściwa nazwa to pieprznik jadalny. Z reguły dość mały żółty grzyb z pofalowanym brzegiem kapelusza. Często występuje w dużych skupiskach. Grzyb ten jest bardzo dobrym grzybem jadalnym. Nie psuje się w transporcie i nigdy nie robaczywieje.

Kania

Kania

Nazwa gatunkowa to czubajka kania. Kapelusz ma kształt parasola i jest duży (nawet do 30cm średnicy!). Bardzo charakterystyczna jest popękana, łuszcząca się skóra. Brzeg kapelusza jest postrzępiony. Trzon u starszych owocników może być pusty w środku. Miąższ jest biały. Jest uważany za bardzo smaczny i podawany często w formie panierowanego kotleta. Czasem bywa mylony z muchomorem sromotnikowym, mimo że te grzyby różnią się znacznie, tak że proszę uważać.


Wróć do spisu treści
statystyka Valid XHTML 1.0 Transitional Poprawny CSS! Firefox
ZHP harc.pl
21. Warszawska Drużyna Harcerzy ,,Żbiki'' należy do Szczepu 21. WDH ,,Żar'' i Hufca ZHP Warszawa-Ochota.
Zbiórki odbywają się przy SP nr 88 im. G. Narutowicza, ul. Radarowa 4B, 02-137 Warszawa
Strona jest własnością 21. WDHy ,,Żbiki''. Jest tworzona przez Michała Korcha -- m_korch(at)staszic.waw.pl